Miasta będą coraz bardziej przyjazne seniorom
Polska oficjalnie dołączyła do grona państw rozwijających systemowe rozwiązania dla starzejącego się społeczeństwa. 20 maja br. w Ministerstwie Zdrowia zainaugurowano działalność Polskiej Sieci Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym, działającej w ramach programu Światowej Organizacji Zdrowia WHO – Global Network for Age-friendly Cities and Communities (GNAFCC).
Program WHO działa na świecie od 2010 roku i obejmuje już 1739 miast w 57 krajach. W Polsce nie bez znaczenia dla rozwoju inicjatywy było m.in. przystąpienie Krakowa do globalnej sieci WHO w 2023 roku.
- Budowanie państwa przyjaznego osobom starszym to nie zadanie na przyszłość. To zadanie na dziś. To inwestycja w jakość życia nas wszystkich, bo każdy z nas chce żyć długo, zdrowo, aktywnie i godnie w przyjaznym, wspierającym środowisku. – podkreślała minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
W uroczystej gali z okazji przystąpienia Polski do Globalnej Sieci WHO Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym i pierwszym posiedzeniu Krajowej Sieci Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym wzięli udział przedstawiciele Światowej Organizacji Zdrowia: pani dr Njno Berdzuli, Dyrektor WHO w Polskce i Yongjie Yon, reprezentujący Biuro Regionalne WHO.
Słowo wstępne Dyrektora Biura Regionalnego WHO dla Europy podkreśliło znaczenie krajowego programu jako przejścia od pojedynczych, lokalnych inicjatyw do skoordynowanego podejścia na poziomie krajowym – wpierającego samorządy, wyznaczającego wspólny kierunek działań i włączającego rozwiązania przyjazne starzeniu się do polityk oraz systemów publicznych.
Polska staje się coraz "starsza"
Powstanie polskiej Sieci jest odpowiedzią na jedną z największych zmian demograficznych w ostatnich dekadach. Już dziś niemal co czwarty Polak ma ponad 60 lat, a według prognoz do 2050 roku osoby 60+ będą stanowiły około 40 proc. społeczeństwa.
Sieć ma pomóc samorządom przygotować miasta i gminy do życia w rzeczywistości starzejącej się populacji. Chodzi nie tylko o opiekę zdrowotną, ale również transport publiczny, mieszkalnictwo, przestrzeń miejską, bezpieczeństwo, dostęp do usług i aktywność społeczną seniorów.
Eksperci podkreślają, że miasta przyjazne seniorom są jednocześnie bardziej komfortowe dla wszystkich mieszkańców. Likwidacja barier architektonicznych czy poprawa dostępności transportu pomaga również osobom z niepełnosprawnościami, rodzicom z dziećmi czy mieszkańcom czasowo ograniczonym zdrowotnie.
- Jesteśmy bardzo dumni z inauguracji Polskiej Sieci Miast i Społeczności Przyjaznych Osobom Starszym. A to, że jesteśmy dziś w siedzibie Ministerstwa Zdrowia nie jest przypadkiem. Bo miejsca przyjazne osobom starszym to miejsca, które przede wszystkim powinny tworzyć tę przestrzeń w zdrowiu. - zaznaczyła minister Marzena Okła-Drewnowicz, pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej.
Seniorzy coraz ważniejszym wyzwaniem dla samorządów
Polska Sieć ma być platformą współpracy administracji centralnej, samorządów, środowiska naukowego oraz organizacji społecznych. Jej koordynatorem został Uniwersytet Jagielloński, który od lutego 2026 roku pełnił rolę partnera afiliowanego światowej sieci WHO.
Miasta przystępujące do programu zobowiązują się m.in. do:
- prowadzenia polityki „age-friendly”,
- diagnozowania potrzeb seniorów,
- angażowania osób starszych w tworzenie lokalnych rozwiązań,
- wymiany dobrych praktyk z innymi samorządami.
Według WHO aktywność społeczna osób starszych, dostęp do zieleni, kultury oraz bezpiecznej przestrzeni miejskiej przekładają się na dłuższe życie w zdrowiu i mniejsze ryzyko izolacji czy depresji. Coraz większe znaczenie mają także rozwiązania związane z tzw. społecznościami przyjaznymi osobom z demencją. W krajach uczestniczących w programie prowadzone są szkolenia dla pracowników transportu publicznego, bibliotek, urzędów czy punktów usługowych, uczące reagowania na sytuacje zagubienia lub dezorientacji osób starszych.
- Brak przygotowania miast na proces starzenia może w przyszłości oznaczać rosnące koszty społeczne i gospodarcze. Dlatego coraz więcej państw traktuje politykę senioralną nie jako działanie socjalne, ale element strategicznego rozwoju miast. - mówiła Marta Wodyńska - Pełnomocniczka Prezydenta Krakowa ds. Polityki Senioralnej.
Warto również zwrócić uwagę na to, że w ramach przygotowywanej strategii „Starzenie się to życie” WHO będzie wspierać państwa w rozwijaniu profilaktyki, tworzeniu środowisk przyjaznych osobom starszym, modernizacji systemów opieki oraz przeciwdziałaniu dyskryminacji ze względu na wiek.
