„Nic o nas bez nas”. W Krakowie rozpoczął się V Kongres Rad Seniorów

Pierwszą część spotkania uświetnił program artystyczny „Artyści Krakowa dla Seniorów Polski”. Następnie oficjalnie otwarto kongres. Uczestników powitali m.in. Barbara Szafraniec, przewodnicząca Zarządu Ogólnopolskiego Porozumienia o Współpracy Rad Seniorów, marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, pełnomocniczka rządu ds. polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz oraz wicewojewoda małopolska Elżbieta Achinger.

– Jako Kraków jesteśmy dumni, że właśnie tutaj narodziła się inicjatywa, która po 10 latach skupia rady seniorów z całej Polski i skutecznie reprezentuje głos osób starszych na forum samorządowym oraz krajowym. – mówiła Marta Wodyńska, pełnomocniczka prezydenta Krakowa ds. polityki senioralnej.

Coraz więcej seniorów, coraz większe wyzwania

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na zmiany demograficzne zachodzące w Polsce i rosnący udział osób starszych w społeczeństwie.

– Za chwilę ludzi reprezentujących starsze pokolenie będzie w Polsce 30 proc. i musimy całe nasze myślenie przewartościować pod tym względem. Żaden rząd nie rozwiąże wszystkich problemów osób starszych, bo jest ich masa. Ale chcę, żebyście wiedzieli, że przynajmniej znamy te problemy. Nie rozwiążemy ich jutro, ale razem z wami rozwiążemy je na pewno szybciej. – powiedział Włodzimierz Czarzasty.

Marszałek podkreślił, że odpowiedzią na te wyzwania powinna być współpraca władz państwowych, samorządów i samych seniorów.

Marzena Okła-Drewnowicz zwróciła uwagę, że coraz więcej seniorów organizuje się i działa w swoich społecznościach. Rolą państwa jest wspieranie ich, przekazywanie środków i zapewnianie narzędzi do działania. W pierwszej edycji programu ASY wsparcie otrzymały inicjatywy 237 rad seniorów z całej Polski.

– Dla mnie rady seniorów to potęga. Reprezentujecie osoby starsze, które mieszkają na terenie waszych samorządów. Wzięliście sprawy w swoje ręce. Jeszcze kilka lat temu rad seniorów było ponad 300. Dzisiaj jest ich 700. Wierzę, że rad seniorów będzie coraz więcej. – mówiła Marzena Okła-Drewnowicz.

Dziesięć lat współpracy rad seniorów

Tegoroczne spotkanie ma szczególny charakter. Mija dziesięć lat od powstania Ogólnopolskiego Porozumienia o Współpracy Rad Seniorów. Organizacja narodziła się w Krakowie, a dziś skupia przedstawicieli ponad 127 rad seniorów z całego kraju. Jednym z sygnatariuszy aktu założycielskiego Porozumienia był ówczesny przewodniczący Rady Krakowskich Seniorów - Antoni Wiatr.

– Ponad siedemset rad seniorów w całej Polsce jest najlepszym dowodem na to, że osoby starsze nie są bezczynnymi obserwatorami zmian, ale aktywnie dbają o przyszłość swoich społeczności i ją kształtują. Z tego miejsca składam najserdeczniejsze życzenia z okazji jubileuszu i życzę dalszych, jeszcze większych sukcesów – powiedziała wicewojewoda małopolska Elżbieta Achinger.

Jubileusz jest okazją do przypomnienia drogi, jaką rady seniorów przeszły w ostatniej dekadzie: od nowych ciał konsultacyjnych do coraz bardziej rozpoznawalnych reprezentacji starszych mieszkańców. Ich członkowie opiniują lokalne programy, zgłaszają problemy dotyczące dostępności przestrzeni publicznej, transportu, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, a także inicjują działania integracyjne i międzypokoleniowe.

Organizatorzy kongresu podkreślają jednak, że rady nadal mierzą się z istotnymi barierami. Jedną z nich jest brak stabilnego finansowania, który utrudnia prowadzenie działalności, udział w spotkaniach i rozwijanie ogólnopolskiej współpracy. Wyzwaniem pozostaje również zróżnicowane podejście samorządów. W części miejscowości głos rad seniorów ma znaczenie przy podejmowaniu decyzji, w innych ich rola nadal jest przede wszystkim symboliczna.

Od obecności do sprawczości

Program pierwszego dnia połączył jubileuszowe podsumowania z debatą o przyszłości. Prof. Zofia Szarota w wykładzie inauguracyjnym mówiła o kapitale społecznym seniorów jako ważnym zasobie społeczeństwa obywatelskiego. Zwróciła uwagę na aktywność osób starszych, ich udział w podejmowaniu decyzji oraz skalę pracy społecznej, która często pozostaje niewidoczna.

Następnie Małgorzata Sokołowska, dyrektor Departamentu Polityki Senioralnej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, omówiła najważniejsze zagrożenia dla bezpieczeństwa seniorów. Poruszyła kwestie prawne, cyfrowe, społeczne i zdrowotne. Mają one szczególne znaczenie, ponieważ osoby starsze coraz częściej korzystają z bankowości elektronicznej, mediów społecznościowych i usług internetowych, a jednocześnie są narażone na nowe metody oszustw.

O przyszłości rad seniorów mówiła również dr Emilia Lewicka. Tytuł jej wystąpienia – „Rady seniorów – od dekady wzrostu do dekady wpływu” – dobrze oddawał kierunek kongresowej dyskusji. Najbliższe lata mają być okresem wzmacniania sprawczości tych gremiów i zwiększania ich udziału w kształtowaniu polityki lokalnej.

Pierwszy dzień zakończył panel „Rady seniorów głosem społeczności lokalnej”, który zgromadził przedstawicieli administracji samorządowej i środowisk senioralnych. Rozmowa dotyczyła doświadczeń miast i gmin, skutecznych sposobów współpracy z władzami oraz rozwiązań, które można stosować w innych samorządach. Dyskusję moderował dr Roman Biskupski.

Dzień ważnych decyzji

W piątek, 11 września, obrady przeniosą się do Sali Obrad Rady Miasta Krakowa przy placu Wszystkich Świętych. Ta część wydarzenia będzie przeznaczona dla członków-delegatów OPoWRS.

Uczestnicy podsumują mijającą kadencję, omówią strategię działania na kolejne lata, przyjmą stanowiska programowe oraz wybiorą nowe władze organizacji. Będzie to jeden z najważniejszych momentów kongresu, ponieważ przyjęte decyzje wyznaczą kierunek dalszej ogólnopolskiej współpracy rad seniorów.

Nic o nas bez nas

Krakowski kongres pokazuje, że polityka senioralna nie może być tworzona wyłącznie dla osób starszych. Powinna powstawać wspólnie z nimi. Rosnąca liczba rad seniorów, ich doświadczenie i aktywność sprawiają, że głosu starszego pokolenia nie można traktować jedynie jako dodatku do publicznej debaty. Hasło V Kongresu „Nic o nas bez nas” wyraża oczekiwanie rzeczywistego udziału seniorów w podejmowaniu decyzji.

Marcin Majerek